5.Hafta Ders İçeriği (16 Mart 2016)
Bu hafta ADDIE modelindeki tasarım aşamalarından öğretim stratejisinden geliştirme aşamasından ayrıntılı olarak bahsedeceğim. Bu amaçla, E-learning methodologies - A guide for designing and developing e-learning courses, 5. Preparing content, Sayfa: 58-61 ve 6. Creating storyboards, Sayfa: 62-89 incelendi.
GELİŞTİRME AŞAMASI
1-İÇERİK GELİŞTİRME
E-öğrenme içeriği etkili olabilmesi için doğru bir şekilde hazırlanmalı ve sunulmalıdır. Öğrenenlerin katılımının ve motivasyonunun sağlanabilmesi için öğretim teknikleri yaratıcı bir şekilde kullanılmalıdır.
Bir e-öğrenme içeriği farklı malzemelerden oluşabilir. Etkileşimli e-öğrenme dersleri en yaygın yöntemlerden biridir ve orta düzeyde etkileşim içerir.
İçerik uzmanları zengin içerikli e-öğrenme malzemeleri ve etkinlikleri hazırlamakla sorumludurlar. Hazırlanması gereken malzemeler aşağıda verilmiştir.
ü kullanım kılavuzları ve teknik bilgi dökümanları
ü kurs notları ve öğretici notları
ü powerpoint slide ları gibi sunumlar
ü yazılı doküman haline getirilmiş durum çalışmaları
ü fotoğraflar, şekiller, grafikler, tablolar ve diğer görsel malzemeler
ü yetiştirme malzemeleri, kendi başına çalışma rehberleri, web rehberleri ve diğer uzaktan öğretim malzemeleri
ü kavramlar dizini kitabı, ek sözlükler gibi referans malzemeler
Mevcut Malzemeler Hiçbir Değişiklik Yapılmadan Kullanılabilir Mi?
Mevcut malzemeleri bir web sayfasından olduğu gibi yayınlamak onları e-öğrenme malzemesine dönüştürmez. E-öğrenme yüz yüze öğrenmeden farklıdır ve özel bir format gerektirir. Özellikle kendi hızında öğrenme için e-öğrenme malzemesi dikkatli hazırlanmalı ve öğrenenlerin bağımsız çalışabilmeleri için yeterli öğretim desteği içermelidir.
E-öğrenme Dersinde Ne kadar İçerik Olmalı?
Bir ders 30 dakikadan daha uzun sürmemeli. Bir ders için hazırlanacak sayfa sayısıyla ilgili bir kural yoktur.
İçerik Geliştirme için Öneriler
· içerik geliştirilmeden önce öğrenme hedefleri gözden geçirilmelidir.
· içerik ve değerlendirme süreçteki her aşamada öğrenme çıktıları ile örtüşmelidir.
· tüm içerik hedeflerle örtüşmelidir.
· tamamının olmasa da çoğu öğrencinin aşına olduğu örnekler kullanılmalıdır. Dersi alan insanlar farklı altyapılardan gelebileceği için çok çeşitli örnek kullanılmalıdır.
· her bir ders için konular mutlaka bilinmeli ve bilinse iyi olur şeklinde sınıflandırılmalıdır.
Kullanılan Dil için Öneriler
· direk, basit ve açık ifadeler kullanılmalıdır. Bunu başarmak için cümleler kısa tutulmalıdır. Bunu sağlamak için 25 kelimeden uzun cümleler kullanılmamalıdır. Öğrenene bir seferde çok fazla bilgi verilmemelidir.
· Teknik dil (Jargon) kullanılmamalıdır.
· farklı kültürlerden gelen insanlara hitap ederken, belli bir kültüre özgü dil, argo yada örnekler kullanılmamalıdır.
· çoğu öğrenenin anadilinin İngilizce olmadığı gözardı edilmemelidir.konuştuğunuz gibi yazıp, informal bir dil kullanabilirsiniz.
· birleşik cümleler az kullanılmalıdır. Cümleleri daha küçük parçalara bölerek daha basit hale getirmelidir.
· sen gibi kişi zamirleri kullanılmalıdır. Bu öğretimi kişiselleştirir.
· ayırmalar yaparken madde başlıkları (bulleted list) kullanılmalıdır.
· burası İngilizceye özgü. People demek yerime men demek daha uygundur.
· edilgen değil etken cümleler kullanılmalı. Edilgen cümlelerde eylemi yapan anlaşılamıyor. Sadece etken yapı aşırı derecede uygunsuz gözüktüğünde edilgen yapı kullanılmalıdır.
2. HİKAYE TAHTASI- ÖYKÜ TABLOSU- STORYBOARD GELİŞTİRME
Storyboard bir dersin sonunda ne olacağını ekran ekran betimler. Bu nihai ürün değildir. Web tasarımcıları tarafından son etkileşimli dersi yaratmak için kullandıkları orta düzeyde bir üründür.
Her bir ders için öğretim tasarımcısı aşağıdaki işlemleri gerçekleştirir.
ü Yazar tarafından geliştirilen içeriği gözden geçirirler.
ü Dersin sunulması için en uygun öğretim tekniğini belirlerler.
ü Dersin içerik akışını belirler.
ü Dersin her bir ekranında tam olarak hangi elemanların bulunacağını belirler. Bu elemanlar metin, görseller ve diğer medya araçları, etkileşimli sorular, daha fazla bilgi veren pencere ve yapılar.
Etkileşimli E-dersin Yapısı
Etkileşimli bir e-dersin yapısı aşağıdaki gibi olabilir.
Öğreneme amaçları (1 ekran): Açık ve gündelik bir dille öğrenme amaçları belirtilir.
Giriş (1-3 ekran):Bu dersten elde edilen bilgi nasıl kullanılacak, bu bilgiyi bilmenin faydası nedir bu bölümde açıklanır. Girişin amacı öğrenenleri motive etmektir.
İçerik (4-25 ekran): Dersin çekirdeğinin olduğu kısımdır. Metin, medya elemanları, örnekler ve pratik sorular yer alır. Bunların amacı bilgi ve becerilerin gelişimine rehberlik etmektir. Bu aşamada bir çok öğretim tekniği kullanılır.
Özet (1 ekran): Dersteki ana noktaların listesinden oluşur. Öğrenenin dersin ana noktalarını ezberlemesine yardım etmek için hazırlanır.
İçeriğin Sunulmasında Kullanılabilecek Teknikler
Bir ders için storyboard hazırlanmasında öğretim tasarımcısı içeriği sunarken farklı teknikler arasından seçim yapar. Burada bazı teknikler anlatılmıştır.
Hikayelendirme: Bir yada iki karakterin kararlarının ve hareketlerinin resimlerle, örneklerle açıklandığı, içeriğin gerçek bir bağlamda sunulduğu bir hikaye anlatımı vasıtasıyla bilgiler sunulur. Resimler , gösterimler, video bölümleri kullanılabilir.
- Bir işle ilgili özel bir bilgi verilirken,
- Farklı aktörlerin farklı hareketleri gerçekleştirdiği karmaşık süreçler tanımlanırken (kimin ne yaptığını açıklayarak öğrenenlerin olay akışını takip etmelerini sağlar),
- Derse insani bir bakış açısı eklenirken (öğrenenler gerçek insanların hikayelerini takip ederler)
- Bilginin yararlı olduğu en önemli kısım verilirken (bilginin gerçek hayat durumlarına nasıl entegre edildiği gösterilebilir),
hikayelendirme tekniği kullanılabilir.
Hakiyelendirme tekniğinin kullanımı için öneriler
· Gerçek ve inanılır bir içerik yarat. Bu motivasyon için çok önemlidir. Öğrenenler bu hikayenin kendi yaşadıklarına benzediğini düşünmeliler. Bu sunduğunuz bilginin işe yaradığını anlamalarını sağlar.
· Karakterler her ekranda sunulmamalıdır. Hikaye ekranı teori ekranıyla dönüşümlü olarak yer alabilir.
· Karakterlerinizi geliştirirken kültürel konularda ve cinsiyet konularında dikkatli olun. Hedef kitleyi iyi tanıyın, hikaye karakterlerinin dış görünüşlerini, isimlerini ve giyinme şeklini hedef kitleye uygun seçin. Karakterler arasındaki diyalogda buna uygun olmalıdır.
· Cümleleri günlük dil kullanarak kısa tutunuz ki diyaloglar gerçekçi gözüksün. Karmaşık açıklamalar teori ekranında olmalıdır.
Senaryo tabanlı yaklaşım: Ders bir senaryo etrafında verilir. Senaryolar öğrenenlerin farklı seçenekler arasından seçim yapmalarını gerektiren durumları içerir. Doğru kararı almak için gerekli olan tüm bilgi öğrencilere verilir. Öğrenenlere seçimlerinin neden doğru ya da neden yanlış oladuğunu açıklayan geribildirim sağlanır. Bu yaklaşım öğrenenlere stratejik prensipleri somut durumlarda kullanarak ve kararlarının sonuçlarını gözlemleyerek stratejik prensiplerin öğrenilmesini sağlar.
- Problem çözme becerisi yada kişiler arası ilişki becerileri geliştirilirken,
- Gerçek ya da kavramsal bilgilerden çok stratejik prensipler öğretilirken,
- Kavramsal bir ünitenin sonunda etkileşimli örnekler geliştirilirken,
Senaryo tabanlı yaklaşım kullanılabilir.
Senaryo tabanlı yaklaşım tekniğinin kullanımına ilişkin öneriler
· Bir senaryo yarat. Öğrenenlerin derte bilgiyi nasıl kullanacağını düşün ve senaryoyu bunun çevresinde kur.
· Senaryolar üstünde alan uzmanı ile birlikte çalış.
· Öğrenenlere sadece karar vermelerine yetecek kadar bilgi ver. Bu senaryo tasvirinin bir parçası, öğrenenlerin cevaplarına bir geribildirim, istek üzerine daha fazla bilgi şeklinde ayrılan bir link olabilir.
· Her bir kritik karar için olası seçimleri tanımla. Seçenekler apaçık ortada olmamalıdır.
· Her bir seçenek bir sonuç doğurmalı;her bir tercik sonuçlarıda gösterilerek detaylı geri bildirim sağlamalı.
Toolkit: Bir e-ders öğrenenlerin sırasal bir yaklaşımı takip etmelerindense bağımsız konulardan oluşan bir grup arasından istediğini seçmesine izin veren bir toolkit formu şeklini alabilir.
Toolkit dersleri ne zaman kullanılır?
- Bazı kategorilere ait ama birbirinden tamamen bağımsız kısa içerik parçalarının sunulması gerektiğinde bu teknik iyi bir seçenektir. İçerik parçaları, araçların, prosedür adımlarının, süreç aşamalarının nadiren de verilen konudaki sorulmuş soruların tanımlarıdır.
- Mantıksal bir tercih gerekli olmadığı için ve öğrenenler araçların sadece bazılarıyla ilgilenebilecekleri için öğrenenler dolaylı olarak sayfada gezinmeleri için cesaretlendirilir.
Toolkit tekniğinin kullanımına ilişkin öneriler
· Menü sayfasından önce, öğrenenleri menüde seçim yapmaya yönlendirmek için çeşitli araçların genel bir bakışını gösteren bir griş sağlayın.
· Her bir aracı sistematik bir yolla sunun. Örneğin her bir araç için bilgiyi bazı kategorilerde sunmak gibi.
Gösterip yaptırma metodu: Prosedürleri öğretmek için kullanılır. Önce öğrenilecek prosedür gösterilir sonra öğrenenin prosedürü uygulaması istenir. Örneğin yazılım prosedürleri böyle öğretilir.
Gösterip yaptırma tekniğinin kullanımına ilişkin öneriler
· Prosedürü göstermek için animasyon kullanabilirsiniz. Buna yazılı metin ve sesli yorum içeren bir formda detaylı sözlü açıklamalar eşlik etmelidir.
· Öğrenenlerin oynat, duraklat, durdur, tekrar izle düğmeleriyle animasyonu kontrol etmelerini sağla.
· Öğrenenlere prosedür ve pratik sağlamak için kullanıma hazır bir simülasyon geliştir.
· Kullanıma hazır simülasyon öğrenenlerin bir çok performansı gerçekleştirmelerine izin vermelidir. Öğrenen yanlış bir hareket yaparsa sistem hata mesajı yollamalı. Eğer öğrenen doğru hareketi yaptıysa, sistem prosedürün sonuna kadar öğrenenin bir sonraki aşamaya geçmesine izin vermelidir.
Örnekler Ekleme
Örnekler eklemek öğrenenlerin içeriği anlayabilmelerini sağlayan bir anahtardır. Örnekler tümdengelim ya da tümevarım yöntemiyle düzenlenebilir. Örnekler teori ve pratik arasında köprü oluşturur.
Örnekler ekleme için öneriler
· Örneği sunmak için farklı kitle iletişim araçlarını entegre et
· Örnek uzun ve karmaşıksa onu küçük parçalara ayır
· İlkelerin yanlış kullanıldığı örneklerlede çalışın
· Örneğinizde gerçek iş bağlamlarını kullanın ki bu öğrenilen bilgilerin iş hayatına transferini destekler.
· Stratejik beceriler için farklı bağlamların altında yatan ilkeleri örneklerle açıklayan en az 2 örnek kullanın. Sonra öğrenenlerden bunları karşılaştırmalarını ve ortak ilkeleri belirlemelerini isteyin.
Medya Unsurlarının Eklenmesi
Bir e-öğrenme dersini oluşturmak için farklı bir çok medya elemanını birlikte kullanmak gerekir. Medya elemanlarını storyboard a entegre ederken öğrenenlerin çalışan hafızasına aşırı yüklenmemeye dikkat edin.
Metin: Yazılı metin ders içeriğini açıklamada en önemli medya aracıdır. Metin yazmak için öneriler aşağıda verilmiştir.
· En okunaklı ve anlaşılır olmasını sağlamak için metni ekranda göster.
· Öğrenenlerin içeriği öğrenmesine yardımcı olabilmek için, mümkünse diyagramlar, grafikler ve akış şemaları kullan.
· Bazı üstünde uzlaşılmış grafikleri kullan. Örneğin aynı amaçlarda italik stilin kullanılması
· Öğrenenlerin bilgiyi organize edebilmeleri için listeler ve tablolar kullan
· Bir listedeki parçaları ayırmak ya da onlara dikkat çekmek için liste işaretleri ya da boşluk alanlar kullan.
· Metnin okunaklılığını geliştirmek için kelimeleri dikkate al.
Grafik: Örnekli açıklamaları, resimleri, diagramları ve ikonları içerir. Grafiklerin işlevleri aşağıda verilmiştir.
Ø dekoratif: estetik etki katmak için
Ø temsili: bir nesneyi gerçekçi bir üslupla sunmak için
Ø anımsatıcı: olgusal bilgiyi geri çağırmak için ipucu
Ø örgütsel: içerikteki niteliksel ilişkileri göstermek için
Ø ilişkisel: iki yada daha fazla değişken arasındaki niceliksel ilişkileri göstermek için
Ø dönüştürücü: zamansal ve uzamsal değişimleri göstermek için
Ø yorumlayıcı: teori, ilke veya neden-sonuç ilişkisini göstermek için
Grafikler e-öğrenmede aşağıdaki durumlarda kullanılır.
- Özel içerik elemanlarına dikkat çekerken
- Yeni içerik ve aşina olunan bilgi arasındaki analojiye (benzerlik) işaret edilirken
- İçeriğin anlaşılmasını desteklerken
- Gerçek durumları ve iş çevresini taklit ederken
- Materyalleri daha ilginç yaptığı için öğrenenlerin motivasyonunu sağlarken
Grafik kullanımı için öneriler
· Metninizdeki bilgiyi tamamlamada gerçek bir işlevi olmayan grafikleri kullanmaktan kaçınınız. Dekoratif grafikler öğrenmeye yardımcı olmaz ve kullanımı azaltılmalıdır.
· Grafiklerin üzerinde basılı kelimeler kullanacaksanız, onları grafiğin kenarındaki bölüme yerleştirin. Böylece dikkati dağıtmazlar.
· Konuşma dili kullanacaksanız, aynı anda hem grafikleri hem de konuşmaları birbirine uyacak şekilde sunun
· Gerçek bir bağlam yarattığınızda dijital fotoğraflar kullanın ve gerçek hayat durumlarıyla benzerliklerini gösterin
· Hareketli gösterimler bir prosedürün öğrenilmesinde tüm aşamaların gösterilmesi için kullanılır
· Matris, kavramsal harita ya da ağaç diyagramı içerikteki ilişkileri gösterebilir.
· Çizgi şemaları eğilimi gösterebilir ya da iki veya daha fazla değişkenin karşılaştırılmasını sağlayabilir.
· Sütun grafikleri boyutları ve niceliği karşılaştırmak için kullanılabilir.
· Daire diyagramı bütün ile parça arasındaki ilişkiyi gösterir
· Karmaşık prosedürlerin açıklanması için akış şeması kullanılabilir.
· Diagramlar sözlü bilgileri daha anlamlı hale getirmek ve örgütlemek için kullanılır.
· İçerik tablosu oluştururken sırasal ilişkiler tam olarak yansıtılmalıdır.
Animasyon: Prosedür aşamalarının ve dönüşüm aşamalarının gösterilmesinde kullanılır. Animasyon kullanımı için öneriler aşağıda verilmiştir.
· Öğrenenlerin aynı zamanda sadece bir şeye dikkat etmeleri sağlanmalı
· Yön göstermek, detayların seçilmesinin sağlamak ya da dikkati yönetmek için ok kullan.
· Uzun parçalı ya da karmaşık animasyonlarda öğrenenlerin oynat duraklat gibi butonlara basarak içeriği parçalamasına izin ver.
· Animasyon kullanımına bir sınır koy. Çünkü animasyonların öğretici işlevi pek yoktur.
Ses: Sesin etkili kullanımı dersin etkililiğini arttırır. Ses özetlemek için ekran metni ile birleştirilerek, anahtar noktaları genişletmek için ya da video akışına eşlik ederek kullanılabilir. Ses elemanının kullanımına ilişkin öneriler aşağıda verilmiştir
· Kısa olmalı
· Ekrandaki görsel içeriği tamamlayacak şekilde kullanılmalı
· Görsel içerikle eş zamanlı akmalı
· Düzenli seslendirmeden kaçınılmalı. Sadece metni okumak şeklinde olmamalı.
· Arka plan müziği gibi gereksiz sesler kullanılmamalı.
Video: Davranışların, süreçlerin ve prosedürlerin gerçek hayatta olduğu gibi gösterilebildiği tek medya türüdür. Durum çalışmalarında, kişiler arası iletişim becerilerinin gösterildiği rol yapma oyunlarında kullanılabilir. Video kullanımı için öneriler aşağıda verilmiştir.
· Yazılı ya da işitsel yarumlarla video akışı desteklenmelidir.
· Bandwidth in sınırlı olduğu durumlarda video akışı resim akışına dönüştürülebilir.
· Sadece öğretmen konuşmasını göstermek için video kullanılmamalıdır.
Alıştırma ve Değerlendirme Testlerinin Geliştirilmesi
Öğrenme amaçlarının gerçekleştirilmesine katkı sağlamak için alıştırma ve değerlendirme testleri geliştirilmelidir. Öğrenenlerin dikkatini çekmede sorular önemli bir rol oynar.
Farklı içerik türleri için farklı testler geliştirilmelidir. Olguların ezberlenmesi (tanıma), kavramların öğrenilmesi (ayırt etme), prosedürlerin öğrenilmesi ve ilkelerin öğrenilmesi içerik türleri olarak ele alındığında her biri için farklı alıştırma ve değerlendirme testleri hazırlanmalıdır.
Alıştırma ve değerlendirme testleri, bir soru maddesi, bir işletimsel mesaj, seçenekler, bir doğru cevap, doğru ve yanlış cevaplar için geribildirim içermelidir.
Kullanılan alıştırma ve test türleri aşağıda verilmiştir.
- çoktan seçmeli
- çoklu cevaplı
- doğru yanlış
- eşleştirmeli
- seçenekli boşluk doldurma
- boşluk doldurma
- kısa cevaplı testler
Soru geliştirmek için öneriler aşağıda verilmiştir.
· Pratik yapmak için hazırlanan sorular tüm önemli konuları ve görevleri kapsamalıdır.
· Soru metni açık ve mümkün olduğunca muğlak bir durum olmamalı
· Yanlış cevaplar akla yatkın, inandırıcı olmalı.
· Yanlış cevaplar öğrenenleri alıkoymayı ya da dağıtmayı amaçlamamalı ortak hataları ortaya çıkarmalı.
· Her bir soru için metinsel cevapların uzunluğunu eşit tutmaya çalış. Uzun cevaplı şıklar doğru olabileceği düşüncesiyle öğrenenleri etkileyebilir.
· Açıklamalı geribildirim ver.
hazırladığım storyboard
